Taniec guedra – rytuał z południa Maroka
Guedra to tradycyjny taniec plemion saharyjskich z południa Maroka, zwłaszcza z okolic Guelmim w regionie Guelmim-Oued Noun. Tancerka, zwykle z zakrytą głową, klęczy w środku kręgu i tańczy przede wszystkim dłońmi i palcami. Rytm wybija muzyk na glinianym naczyniu obciągniętym skórą – właśnie ono nazywa się guedra i dało tańcowi nazwę.
Skąd pochodzi guedra?
Guedra wywodzi się z kultury plemion Sahrawi, prowadzących dawniej koczowniczy, pasterski tryb życia, i należy do tradycji hassańskiej — kultury arabskojęzycznych mieszkańców Sahary. Każdy gest tancerki ma znaczenie symboliczne, a narzędzia muzyków wywodzą się z codziennych przedmiotów życia na pustyni. Guedra była sposobem wyrażania emocji i wspólnych wartości; tańczono ją podczas wieczornych spotkań przy hassańskiej poezji, świąt i uroczystości rodzinnych.
Taniec ma też miejsce w historii etnografii: w 1959 roku amerykański pisarz i kompozytor Paul Bowles nagrał w Guelmim muzykę towarzyszącą guedrze dla Biblioteki Kongresu USA.
Bywa mylona z tańcem brzucha, ale to zupełnie inna forma: tancerka nie wstaje, a najważniejsze są ruchy rąk, ramion i głowy.
Bęben guedra i muzyka
Instrumentem jest gliniany garnek przykryty napiętą skórą. Muzyk, zwany enneggar (ennakar), uderza w niego pałeczkami (maghazel) i przez cały taniec utrzymuje równy rytm. Pozostali uczestnicy, zwykle mężczyźni, stoją lub siedzą w kręgu, klaszczą i śpiewają.
Jak wygląda taniec guedra?
Taniec przechodzi przez kolejne fazy:
- hamayet – zbiorowe pieśni śpiewane w trzech etapach. Tancerka klęczy w środku kręgu, z głową okrytą zasłoną, często z zamkniętymi oczami, i powoli porusza dłońmi, ramionami i głową;
- ahoutch – kulminacja z pieśniami ahoutch. Ruchy tancerki stają się coraz intensywniejsze, a ona powtarza je w rytm śpiewu, aż do wyczerpania sił.
Szczególną rolę mają dłonie, często ozdobione henną. Gesty palców i rąk są najbardziej wyrazistą częścią tańca i przyciągają uwagę widzów. Tancerka występuje w tradycyjnym stroju kobiet z południa, a zasłona, którą na początku okrywa głowę, jest ważnym elementem choreografii.
Gdzie zobaczyć guedrę?
Guedra najczęściej pojawia się dziś podczas festiwali i świąt na południu kraju. Tancerki guedry występowały m.in. na Międzynarodowym Festiwalu Nomadów w M’hamid El Ghizlane, na skraju Sahary, jak na zdjęciu powyżej. Skrócone pokazy guedry bywają też częścią wieczorów folklorystycznych dla turystów.
Terminy lokalnych festiwali i mussemów zmieniają się co roku – przed wyjazdem sprawdź je w aktualnych zapowiedziach. Kalendarz najważniejszych imprez znajdziesz w artykule o festiwalach w Maroku.
Jeśli trafisz na guedrę podczas rodzinnej uroczystości lub lokalnego święta, zachowuj się jak gość: nie wchodź do kręgu bez zaproszenia i zapytaj, zanim sfotografujesz tancerkę z bliska. Na pokazach dla turystów muzykom i tancerkom zwyczajowo zostawia się drobny napiwek.
Guedra na tle innych tańców Maroka
Guedra to taniec kobiecy i kameralny, w odróżnieniu od wielkich, zbiorowych tańców berberyjskich z Atlasu, takich jak ahidus czy ahwasz, w których tańczą rzędy mężczyzn i kobiet. Te i inne formy opisujemy w artykule o tradycyjnych tańcach Maroka. O instrumentach i stylach, które towarzyszą tańcom, przeczytasz w tekście o muzyce marokańskiej.