Ceramika marokańska i wyroby z miedzi

Ceramika marokańska to ręcznie toczone i malowane naczynia, tadżiny, talerze i płytki. Największymi ośrodkami są Fez, słynący z kobaltowego błękitu na białym tle, oraz nadmorskie Safi, gdzie garncarstwo jest poświadczone od XII wieku, a na wzgórzu garncarzy wciąż pracują warsztaty z piecami. Obok ceramiki równie popularną pamiątką są ręcznie kute wyroby z miedzi i mosiądzu.

Najważniejsze ośrodki ceramiki

Każdy region ma własny styl, po którym doświadczony kupiec rozpozna pochodzenie naczynia:

W Safi ceramika ma długą tradycję jako rzemiosło, ale jej współczesny rozkwit wiąże się ze szkołą ceramiki założoną ok. 1920 roku, której czołową postacią był mistrz Boujemâa Lamali. W mieście jest całe wzgórze garncarzy (Colline des potiers) z piecami i warsztatami, które można odwiedzić.

Jak powstają marokańskie naczynia

Początek jest wszędzie podobny. Garncarz toczy naczynie z gliny na kole, a potem zostawia je do wyschnięcia. Następnie wypala je w tradycyjnym piecu.

Dalej naczynie trafia do malarzy. Wzory nanosi się ręcznie, cienkim pędzlem, bez szablonów, dlatego każdy talerz czy miska różni się szczegółami. Po pomalowaniu przedmiot pokrywa się szkliwem i wypala ponownie. Znakiem rozpoznawczym marokańskiej ceramiki są żywe kolory i śmiałe wzory, w których mieszają się wpływy berberyjskie, andaluzyjskie i arabskie.

Z gliny powstają też płytki, z których mistrzowie wycinają kawałki mozaiki zellidż — o tej technice piszemy w artykule zellige (zellidż) – marokańska mozaika.

Wyroby z miedzi i mosiądzu

Drugim filarem marokańskiego rękodzieła są przedmioty z miedzi i mosiądzu: tace, imbryki do herbaty, misy, umywalki, lampy i żyrandole z ażurowymi wzorami, które rzucają na ściany świetlne ornamenty. Metal kuje się i graweruje ręcznie, a wzory wybija się małymi dłutami i młotkami.

Najbardziej znanym miejscem pracy kotlarzy jest plac Seffarine w medynie Fezu, gdzie od rana słychać stukanie młotków. Bogaty wybór lamp i mosiężnych naczyń znajdziesz też na sukach w Marrakeszu.

Jak kupić ceramikę i miedź na pamiątkę

1. Odróżnij tadżin do gotowania od dekoracyjnego. Do kuchni wybieraj proste, nieszkliwione naczynia z czerwonej gliny albo wyroby wyraźnie opisane jako przeznaczone do żywności. Kolorowo szkliwione tadżiny i talerze traktuj jako ozdobę: amerykańska FDA ostrzega, że ręcznie robiona, jaskrawo malowana ceramika z wielu krajów, także z Maroka, może uwalniać do jedzenia ołów, a mycie ani gotowanie tego nie zmienia. Uważaj też na naczynia zdobione czarną smołą (qatran) — w czerwcu 2026 roku marokański sekretariat stanu ds. rzemiosła zakazał jej używania w wyrobach do żywności, bo w badanych próbkach wykryto m.in. arsen i kobalt.
2. Sprawdź, czy naczynie nie jest pęknięte: postukaj w nie palcem — czysty dźwięk to dobry znak.
3. Zapytaj o pakowanie. Sprzedawcy zwykle owijają ceramikę w gazety i folię, ale do bagażu rejestrowanego warto dodatkowo zawinąć ją w ubrania.
4. W przypadku miedzi zapytaj, czy wnętrze naczynia jest pobielane cyną; nieosłonięta miedź nie nadaje się do przechowywania kwaśnych potraw.
5. Targuj się — to normalna część zakupów. Zasady opisujemy w artykule targowanie się w Maroku.

Więcej pomysłów na prezenty znajdziesz w tekście pamiątki z Maroka.